

หลายคนอาจเคยเจอกับความรู้สึกเหนื่อยล้า ไม่อยากทำงาน ขาดแรงบันดาลใจ ซึ่งเป็นสัญญาณของภาวะหมดไฟในการทำงาน (Burnout) และเริ่มสงสัยว่าถ้าหมดไฟ แก้ยังไงดี ซึ่งส่งผลกระทบทั้งด้านงานและสุขภาพจิต ในบทความนี้เรามาดู ในบทความนี้เรามาดูกันว่า หมดไฟแล้วแก้ยังไง ผ่าน 5 วิธีแก้ภาวะหมดไฟในการทำงานที่ทำได้จริงเช่น การจัดเวลาให้ตัวเองได้พักผ่อน การฝึก Mindfulness หรือการพูดคุยกับหัวหน้าเพื่อหาทางออกร่วมกัน เพื่อช่วยให้คุณกลับมามีไฟและสนุกกับการทำงานอีกครั้ง
ภาวะหมดไฟในการทำงาน (Burnout Syndrome) คือภาวะความเครียดเรื้อรังที่สะสมจากการทำงาน จนกลายเป็นเหมือน “มลพิษทางอารมณ์” ที่ไม่ได้รับการจัดการ โดยปัจจัยที่กระตุ้นอาจมาจากสภาพแวดล้อมในที่ทำงาน ความกดดันจากเพื่อนร่วมงาน หรือตัวงานเอง ซึ่งส่งผลให้เกิดความเหนื่อยล้า อ่อนแรง และมีทัศนคติในเชิงลบต่องานและองค์กร
ภาวะหมดไฟในการทำงาน ไม่ใช่ความขี้เกียจหรือความเบื่อหน่ายทั่วไป แต่เป็นปัญหาสุขภาพที่ควรได้รับการดูแลอย่างจริงจัง องค์การอนามัยโลก (WHO) ได้ระบุให้ภาวะหมดไฟเป็นภาวะที่พบมากขึ้นในยุคปัจจุบัน และหากไม่จัดการอย่างเหมาะสม อาจส่งผลกระทบทั้งต่อสุขภาพจิตและร่างกายได้

ความเหนื่อยจากการทำงานกับภาวะหมดไฟแตกต่างกันชัดเจนที่ “การฟื้นตัว” โดย ความเหนื่อยงานเกิดจากการทำงานหนักในช่วงเวลาสั้น ๆ บวกกับการพักผ่อนไม่เพียงพอ เช่น ทำงานล่วงเวลาหรือมีงานด่วนเข้าหลายทางพร้อมกันและต้องรีบเคลียร์ ซึ่งเมื่อได้หยุดพักหรือเปลี่ยนบรรยากาศชั่วคราว ความเหนื่อยล้าก็มักบรรเทาลง ทำให้สามารถกลับมาทำงานได้ตามปกติ
แต่ในทางกลับกัน ภาวะหมดไฟเกิดจากความเครียดและความเหนื่อยล้าที่สะสมเป็นระยะเวลานาน และไม่สามารถฟื้นตัวได้จากการพักผ่อนเพียงอย่างเดียว คนที่หมดไฟมักมีอาการเหนื่อยตลอดเวลา วิตกกังวล หมดแรงบันดาลใจ และรู้สึกว่าตัวเองทำงานได้ไม่ดีเหมือนเดิม
อีกหนึ่งความแตกต่างที่สังเกตได้คือ ความรู้สึกที่มีต่องาน ความเหนื่อยล้าทั่วไปอาจทำให้ไม่อยากทำงานในบางวัน แต่ภาวะหมดไฟจะทำให้รู้สึกเบื่อหน่าย ห่างเหิน ไม่อยากเริ่มงาน และรู้สึกว่างานที่ตัวเองที่ทำไม่มีความหมาย ความรู้สึกเหล่านี้ เมื่อ[4]เกิดขึ้นต่อเนื่องอาจส่งผลกระทบต่อสมาธิ ประสิทธิภาพในการทำงาน รวมถึงความสัมพันธ์กับผู้อื่น จึงควรได้รับการดูแลที่เป็นระบบมากกว่าการพักผ่อนเพียงอย่างเดียว
ภาวะหมดไฟในการทำงาน (Burnout Syndrome) เกิดจากความเครียดในการทำงานที่สะสมต่อเนื่องเป็นเวลานาน โดยมีปัจจัยกระตุ้นทั้งจากภาระงาน ความสัมพันธ์กับคนรอบข้าง และสภาพแวดล้อมในการทำงาน หากไม่ได้รับการแก้ไข อาจทำให้รู้สึกเหนื่อยล้า หมดแรงจูงใจ และรู้สึกห่างเหินจากงานมากขึ้น สาเหตุที่พบบ่อย ได้แก่
ภาวะหมดไฟเกิดจากหลายปัจจัยร่วมกัน โดยไม่ใช่ทุกคนที่มีความเครียดจากการทำงานจะเกิดภาวะหมดไฟ การสังเกตความเปลี่ยนแปลงของตัวเองจึงเป็นสิ่งสำคัญ เรามาลองเช็กอาการเบื้องต้นในหัวข้อถัดไปได้เลย
เพราะการทำงานย่อมตามมากับความเหนื่อยล้าและท้อแท้เป็นเรื่องปกติ แต่ภาวะหมดไฟจะแสดงออกทั้งในด้านร่างกาย จิตใจ และพฤติกรรม ฉะนั้นก่อนจะมองหาวิธีแก้ภาวะหมดไฟจากการทำงาน เรามาสำรวจตัวเองว่า มีอาการเหล่านี้บ้างมั้ย
การรับมือกับภาวะหมดไฟในการทำงานอาจเริ่มจากวิธีง่าย ๆ ที่ทำได้ด้วยตัวเอง และขอคำปรึกษาหรือรับการบำบัดรักษาตามความเหมาะสม ลองพิจารณาแนวทางต่อไปนี้
การแบ่งเวลาให้ตัวเองได้พักจากงานอย่างจริงจัง เป็นหนึ่งในจุดเริ่มต้นของการฟื้นตัวจากภาวะหมดไฟ ลองปรับพฤติกรรมในชีวิตประจำวันเพื่อให้มีเวลาพักผ่อนและดูแลตัวเองมากขึ้น โดยเริ่มจาก
การพักระหว่างวันช่วยให้ร่างกายและสมองได้ผ่อนคลายจากการทำงานต่อเนื่อง โดยแต่ละคนอาจเหมาะกับช่วงเวลาทำงานและพักที่แตกต่างกัน จึงควรเลือกวิธีที่เข้ากับลักษณะงานและระดับสมาธิของตัวเอง นอกจากนี้ ควรพยายามนอนหลับให้เพียงพอ โดยคนวัยทำงานส่วนใหญ่ควรนอนอย่างน้อย 7 ชั่วโมงต่อคืน และสร้างนิสัยการนอนที่ดี เช่น เข้านอนให้เป็นเวลาและลดการใช้มือถือก่อนนอน
การอยู่กับปัจจุบันไม่ได้หมายถึงการบังคับตัวเองให้คิดบวก แต่เป็นการฝึกสังเกตอารมณ์และทำความเข้าใจความรู้สึกของตัวเอง เช่น เมื่อรู้สึกเครียด ลองสำรวจว่ากำลังกังวลเรื่องอะไร เพื่อให้เข้าใจสาเหตุของความเครียดและรับมือกับอารมณ์ได้ดีขึ้น โดยสามารถฝึกได้ตามวิธีด้านล่างนี้
จริง ๆ แล้ว การเปลี่ยนบรรยากาศไม่จำเป็นต้องออกไปเที่ยวหรือเดินทางไกลเสมอไป เพราะการเปลี่ยนแปลงเล็ก ๆ น้อย ๆ ในชีวิตประจำวันก็ช่วยให้รู้สึกผ่อนคลายจากกิจวัตรเดิม ๆ ได้ เช่น
ออกไปเดินเล่นสูดอากาศช่วงพักกลางวัน
หากิจกรรมสนุก ๆ ทำหลังเลิกงาน
ลองย้ายมุมทำงาน หรือเปลี่ยนที่นั่งทำงาน
ตกแต่งพื้นที่ทำงานให้เป็นตัวเองมากยิ่งขึ้น
การเปลี่ยนบรรยากาศจะช่วยให้สมองได้พักจากความกดดันและหันมาใส่ใจกับสิ่งอื่นในชีวิตมากขึ้น อย่างไรก็ตาม หากความเหนื่อยล้าเกิดจากปัญหาเรื้อรัง เช่น งานล้นมือ หรือความขัดแย้งในที่ทำงาน การเปลี่ยนบรรยากาศเพียงชั่วคราวอาจไม่เพียงพอ จึงควรหาทางแก้ไขสาเหตุเหล่านี้ควบคู่กันไปด้วย
การป้องกันและแก้ไขภาวะหมดไฟต้องอาศัยทั้งการปรับตัวของพนักงานและการสนับสนุนจากองค์กร เมื่อสังเกตได้ว่าตัวเองเริ่มมีอาการหมดไฟ ลองพูดคุยกับหัวหน้าตามแนวทางต่อไปนี้
ก่อนพูดคุยกับหัวหน้า เราสามารถเตรียมข้อมูลเกี่ยวกับภาระงานและปัญหาที่พบ เพื่อช่วยกันหาทางออกที่สามารถทำได้จริง เช่น จัดลำดับงานใหม่ ขยายเวลา หรือเพิ่มคนเพื่อมาช่วยแบ่งเบาภาระ
ปรึกษาผู้เชี่ยวชาญเพื่อประเมินปัญหาและหาแนวทางดูแลที่เหมาะสม โดยเลือกผู้ให้คำปรึกษาตามสิ่งที่กำลังเผชิญอยู่ เช่น
ภาวะหมดไฟจากการทำงานสามารถดีขึ้นได้ หากมีการจัดการความเครียดและปรับเปลี่ยนพฤติกรรมที่ส่งผลต่อสุขภาพกายและใจ แต่การฟื้นตัวอาจต้องใช้เวลา และหากยังมีสาเหตุเดิม ๆ เช่น ภาระงานที่มากเกินไปหรือแรงกดดันในที่ทำงาน ก็อาจกลับมามีอาการได้อีก โดยวิธีป้องกันภาวะหมดไฟไม่ให้กลับมาเป็นซ้ำ มีแนวทางดังนี้
แนวทางเหล่านี้ เราสามารถเริ่มทำได้ทันที ไม่ต้องรอให้ร่างกายหรือจิตใจถึงจุด “พัง” ก่อน การให้เวลากับตัวเอง ปรับพฤติกรรม วางแผนงานอย่างมีสติ จะช่วยให้ฟื้นฟูแรงใจ รักษาสมดุลชีวิต-งาน และป้องกันไม่ให้ภาวะหมดไฟในอนาคตได้

วิธีแก้ของคนหมดไฟในการทำงานไม่ว่าจะเป็นการหาออกทริปพักผ่อน การเปลี่ยนบรรยากาศทำงาน หรือการปรึกษานักจิตวิทยา/Career Coach ก็ต่างมีค่าใช้จ่ายทั้งนั้น การเตรียม “งบฮีลใจ” ไว้ให้ตัวเองจึงเป็นสิ่งที่คนทำงานทุกคนควรให้ความสำคัญ เพื่อให้เราสามารถดูแลตัวเองกายและใจได้อย่างเต็มที่ โดยปัจจุบันเราก็มีตัวช่วยดี ๆ อย่าง MAKE By KBank ที่จะช่วยในเรื่องการวางแผนจัดสรรการเงินที่ดี ไม่ต้องกังวลว่างบสำหรับทำกิจกรรมฮีลใจจะไปเบียดงบส่วนอื่น ๆ
นอกจากวิธีแก้ภาวะหมดไฟจากการทำงานโดยตรง การมีแผนการเงินที่ดีจะทำให้เราโฟกัสตัวเองได้มากขึ้น มีเวลาและพลังเหลือพอให้กับการดูแลตัวเอง ลองทำอะไรใหม่ ๆ โดยไม่ต้องเครียดเรื่องเงิน