เข้าใจง่าย ภาษีหัก ณ ที่จ่ายคืออะไร? ใครต้องจ่าย และหักกี่เปอร์เซ็นต์

ภาษีหัก ณ ที่จ่าย คือ การชำระภาษีเงินได้ล่วงหน้า โดยผู้จ่ายเงิน เช่น นายจ้างหรือผู้ว่าจ้าง จะหักเงินส่วนหนึ่งจากเงินเดือนหรือค่าจ้าง แล้วนำส่งกรมสรรพากรแทนผู้รับเงิน แต่การถูกหักภาษีไว้แล้วไม่ได้หมายความว่าจะไม่มีภาษีต้องจ่ายเพิ่ม เพราะต้องนำมาคำนวณกับภาษีที่ถึงกำหนดชำระเมื่อยื่นแบบอีกครั้ง

แล้วใครมีหน้าที่หักภาษี รายได้แต่ละประเภทหักกี่เปอร์เซ็นต์ และเมื่อถูกหักแล้วต้องทำอะไรต่อ? บทความนี้จะพาทำความเข้าใจ พร้อมแนวทางเตรียมเอกสารและวางแผนเงิน เพื่อให้จัดการเรื่องภาษีได้ง่ายขึ้น

ภาษีหัก ณ ที่จ่ายคืออะไร?

ภาษีหัก ณ ที่จ่าย (Withholding Tax) คือ การที่ผู้จ่ายเงิน เช่น นายจ้างหรือผู้ว่าจ้าง หักภาษีส่วนหนึ่งจากเงินที่ต้องจ่ายให้ผู้รับ แล้วนำส่งกรมสรรพากรในนามของผู้รับเงิน โดยจุดประสงค์ของภาษีนี้มีไว้เพื่อให้ผู้มีรายได้ทยอยจ่ายภาษีเงินได้ล่วงหน้าตลอดปี ไม่ต้องรอจ่ายเป็นก้อนเดียวตอนยื่นภาษี

โดยหน้าที่เสียภาษีหัก ณ ที่จ่ายตามกฎหมายนั้น ผู้จ่ายเงินเป็นฝ่ายหักและนำส่งภาษี ไม่ใช่ผู้รับเงินนำส่งเอง

• พนักงานประจำ: นายจ้างหรือบริษัทเป็นผู้จ่ายเงินเดือน จึงเป็นฝ่ายคำนวณและหักภาษีก่อนจ่ายเงินเดือนให้
• ฟรีแลนซ์: ผู้ว่าจ้างเป็นผู้จ่ายค่าบริการ จึงเป็นฝ่ายหักภาษีก่อนโอนเงินให้ หากรายได้นั้นเข้าหลักเกณฑ์ที่ต้องหัก

สิ่งที่หลายคนเข้าใจผิดคือ ภาษีหัก ณ ที่จ่ายไม่ใช่ภาษีอีกก้อนที่ต้องจ่ายเพิ่มแยกต่างหาก แต่เป็นการชำระภาษีเงินได้ล่วงหน้า ส่วนยอดภาษีสุดท้ายจะรู้ตอนยื่นแบบประจำปี

ใครมีหน้าที่ต้องหักภาษี ณ ที่จ่าย?

ผู้จ่ายเงินที่มีหน้าที่หัก ได้แก่ บริษัท ห้างหุ้นส่วนนิติบุคคล บุคคลธรรมดาที่ประกอบกิจการ และหน่วยงานของรัฐ ส่วนบุคคลธรรมดาที่จ้างงานส่วนตัว เช่น จ้างช่างซ่อมบ้านของตัวเอง ไม่ต้องหักภาษี

ผู้จ่ายเงินต้องนำส่งภาษีที่หักไว้ให้กรมสรรพากรภายในวันที่ 7 ของเดือนถัดไป หรือภายในวันที่ 15 หากยื่นผ่านระบบออนไลน์ หากล่าช้าจะเสียเงินเพิ่ม 1.5% ต่อเดือน นอกจากนี้ผู้จ่ายเงินมีหน้าที่ออกใบ 50 ทวิให้ผู้รับเงินด้วย

อัตราภาษีหัก ณ ที่จ่ายที่พบบ่อย

อัตราภาษีหัก ณ ที่จ่ายแตกต่างกันตามประเภทเงินได้ โดยอัตราที่พบได้บ่อยมีดังนี้

• เงินเดือน: คำนวณตามอัตราภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาแบบก้าวหน้า สูงสุด 35% โดยบางคนอาจไม่มีภาษีต้องหัก ขึ้นอยู่กับเงินได้ ค่าใช้จ่าย และค่าลดหย่อน
• ค่าบริการหรือค่าจ้างทำของ: โดยทั่วไปหัก 3%
• ค่านายหน้า: บางกรณีหัก 3% โดยต้องพิจารณาสถานะผู้รับเงินและหลักเกณฑ์ที่เกี่ยวข้อง
• ค่าโฆษณา: โดยทั่วไปหัก 2%
• ค่าเช่าทรัพย์สิน: โดยทั่วไปหัก 5%

อัตราเหล่านี้เป็นแนวทางเบื้องต้น การหักจริงขึ้นอยู่กับประเภทเงินได้และสถานะของผู้จ่ายและผู้รับเงิน จึงควรตรวจสอบหลักเกณฑ์กับกรมสรรพากรก่อนนำไปใช้

เงินเดือนหักภาษี ณ ที่จ่ายกี่เปอร์เซ็นต์?

เงินเดือนไม่ได้ถูกหักภาษี ณ ที่จ่ายในอัตราคงที่สำหรับทุกคน เช่น 5% หรือ 10% เท่ากันหมด แต่คำนวณจากเงินได้ที่คาดว่าจะได้รับตลอดปี หลังหักค่าใช้จ่ายและค่าลดหย่อนตามเกณฑ์ แล้วคิดตามอัตราภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาแบบขั้นบันได

อัตราภาษีแบบขั้นบันไดหมายความว่า เงินได้สุทธิแต่ละช่วงถูกคิดภาษีในอัตราไม่เท่ากัน โดยเงินได้สุทธิ 150,000 บาทแรกได้รับการยกเว้น แล้วอัตราค่อย ๆ เพิ่มขึ้นเป็น 5% 10% 15% และสูงสุด 35% ตามช่วงรายได้ คนที่รายได้สูงกว่าจึงถูกหักในแต่ละเดือนมากกว่า

ยอดที่ถูกหักในแต่ละเดือนจึงต่างกันไปตามปัจจัยเหล่านี้

• เงินเดือนและโบนัส: ยิ่งรายได้ทั้งปีสูง ภาษีก็ยิ่งสูงตามขั้นบันได
• ค่าใช้จ่ายและค่าลดหย่อน: ทำให้เงินได้สุทธิลดลง ภาษีจึงลดลงด้วย
• ประกันสังคม: เป็นหนึ่งในรายการที่นำมาลดหย่อนได้

ส่วนคำถามที่ว่า ขอให้บริษัทไม่หักภาษีได้ไหมนั้น พนักงานจะไม่สามารถเลือกปฏิเสธได้ หากมีรายได้ถึงเกณฑ์ที่ต้องเสียภาษี

ใบ 50 ทวิ คืออะไร และใช้อย่างไร?

ใบ 50 ทวิ คือ หนังสือรับรองการหักภาษี ณ ที่จ่าย ที่ผู้จ่ายเงินออกให้ผู้รับเงิน แสดงว่าได้รับเงินเท่าไหร่และถูกหักภาษีไปเท่าไหร่ ควรเก็บไว้ใช้ตรวจสอบตัวเลข และใช้เป็นหลักฐานตอนยื่นภาษี หากสิ้นปีแล้วยังไม่ได้รับ ลองสอบถามฝ่ายบุคคลหรือผู้จ่ายเงินได้เลย

ฟรีแลนซ์ถูกหักภาษี ณ ที่จ่ายด้วยไหม?

ถูกหักด้วย หากผู้ว่าจ้างเป็นบริษัทหรือนิติบุคคล โดยทั่วไปอยู่ที่ 3% ของค่าบริการ หรือตามประเภทเงินได้พึงประเมิน ส่วนผู้ว่าจ้างที่เป็นบุคคลธรรมดาทั่วไป เช่น จ้างงานส่วนตัว ไม่ต้องหักภาษี ณ ที่จ่าย แต่ฟรีแลนซ์ต้องนำยอดรายได้ไปรวมคำนวณและยื่นภาษีตอนสิ้นปีด้วยตัวเอง ถ้าผู้ว่าจ้างไม่ได้หักภาษีไว้ ก็ยังต้องนำรายได้นั้นมายื่นภาษีเองเช่นกัน

ตัวอย่างฟรีแลนซ์ถูกหักเท่าไหร่

สมมติรับงานออกแบบโลโก้จากบริษัทแห่งหนึ่ง ค่าบริการ 30,000 บาท และถูกหักภาษี ณ ที่จ่าย 3% คิดเป็น 900 บาท (30,000 × 3%) จึงได้รับเงินจริง 29,100 บาท

เงิน 900 บาทที่ถูกหักไว้เป็นภาษีที่ผู้ว่าจ้างนำส่งล่วงหน้าในนามของฟรีแลนซ์ สามารถนำไปเครดิตกับภาษีตอนยื่นแบบประจำปีได้ หากรับงานจากหลายบริษัท ควรบันทึกว่าแต่ละงานถูกหักภาษีเท่าไหร่ เพื่อรวมยอดได้ครบถ้วน

อย่าลืมเก็บใบ 50 ทวิจากผู้ว่าจ้างทุกใบไว้เป็นหลักฐานประกอบการยื่นภาษี สำหรับใครที่ยังไม่แน่ใจว่าต้องเตรียมตัวอย่างไร อ่านเพิ่มเติมได้ที่ ภาษีสำหรับฟรีแลนซ์

ภาษีหัก ณ ที่จ่ายกับภาษีที่ต้องจ่ายจริงต่างกันอย่างไร?

ภาษีหัก ณ ที่จ่าย คือ ภาษีที่ชำระล่วงหน้าระหว่างปี ในขณะที่ภาษีที่ต้องจ่ายจริง คือ ยอดที่คำนวณตอนยื่นแบบประจำปี ภาษีทั้งสองประเภทนี้จึงไม่จำเป็นต้องเท่ากัน

ตอนยื่นภาษีปลายปี จะคำนวณภาษีจากรายได้ทั้งหมดหลังหักค่าใช้จ่ายและค่าลดหย่อน แล้วนำยอดภาษีที่ถูกหักไว้แล้วมาหักออกจากภาษีที่คำนวณได้

• ถูกหักไว้มากกว่าภาษีที่ต้องจ่ายจริง: มีสิทธิขอคืนภาษี
• ถูกหักไว้น้อยกว่าภาษีที่ต้องจ่ายจริง: ต้องชำระส่วนต่างเพิ่มตอนยื่นภาษี

ไม่ว่าจะขอคืนหรือต้องจ่ายเพิ่ม ก็ต้องยื่นแบบภาษีประจำปีให้ครบ เพื่อให้ยอดที่ถูกหักถูกนำมาคำนวณและตรวจสอบอย่างถูกต้อง

ยกตัวอย่างเช่น คำนวณภาษีทั้งปีได้ 12,000 บาท หากถูกหักไว้แล้ว 15,000 บาท จะขอคืนได้ 3,000 บาท แต่ถ้าถูกหักไว้เพียง 9,000 บาท ต้องจ่ายเพิ่ม 3,000 บาท โดยใช้ใบ 50 ทวิเป็นหลักฐานตรวจสอบยอดที่ถูกหัก

ตัวอย่างการคำนวณภาษีหัก ณ ที่จ่ายจากเงินเดือน

ภาษีหัก ณ ที่จ่ายจากเงินเดือนคำนวณจากภาษีเงินได้ทั้งปีที่ประมาณการไว้ แล้วเฉลี่ยหักในแต่ละงวดเงินเดือน ลองดูตัวอย่างพนักงานที่มีเงินเดือน 50,000 บาท และได้รับเงินเดือนครบ 12 เดือนกันว่า มีการคำนวณภาษีอย่างไรบ้าง

1. คำนวณรายได้ทั้งปี: 50,000 × 12 = 600,000 บาท
2. หักค่าใช้จ่ายและค่าลดหย่อน: สมมติหักค่าใช้จ่าย 100,000 บาท และค่าลดหย่อนส่วนตัว 60,000 บาท โดยยังไม่รวมสิทธิลดหย่อนอื่น จะเหลือเงินได้สุทธิ 440,000 บาท
3. คำนวณภาษีตามขั้นบันได: เงินได้สุทธิ 150,000 บาทแรกได้รับการยกเว้น ส่วน 150,000 บาทถัดมาคิด 5% เป็นเงิน 7,500 บาท และส่วนที่เหลือ 140,000 บาทคิด 10% เป็นเงิน 14,000 บาท
4. รวมภาษีทั้งปี: 7,500 + 14,000 = 21,500 บาท
5. เฉลี่ยหักเดือนละ: 21,500 ÷ 12 = ประมาณ 1,792 บาท

การทยอยหักภาษีช่วยกระจายภาระจ่ายไปตลอดปี และทำให้เห็นว่าเงินเดือนหลังหักภาษีเหลือเท่าไหร่ เพื่อนำไปวางแผนค่าใช้จ่ายได้ง่ายขึ้น

ตัวอย่างนี้ใช้เพื่ออธิบายหลักการเบื้องต้น ยอดที่นายจ้างหักจริงอาจเปลี่ยนไปตามโบนัส รายได้เพิ่มเติม และสิทธิลดหย่อนของแต่ละคน จึงควรตรวจสอบหลักเกณฑ์ของปีภาษีที่เกี่ยวข้องกับกรมสรรพากรอีกครั้ง

วางแผนการเงินให้พร้อมรับภาษีที่ต้องจ่าย

แม้ภาษีหัก ณ ที่จ่ายจะเป็นการทยอยจ่ายภาษีล่วงหน้า แต่ยอดที่ถูกหักไว้อาจไม่เท่ากับภาษีที่ต้องจ่ายจริงตอนยื่นภาษี หากคาดว่าต้องจ่ายเพิ่ม ควรวางแผนแยกเงินไว้ล่วงหน้า เพื่อไม่ให้กระทบค่าใช้จ่ายหรือเงินออมส่วนอื่น

• พนักงานประจำ: ถ้าประเมินแล้วว่าภาษีที่นายจ้างหักไว้ตลอดปีอาจน้อยกว่าภาษีที่ต้องจ่ายจริง ควรเตรียมเงินส่วนต่างไว้ล่วงหน้า
• ฟรีแลนซ์: ควรเก็บส่วนหนึ่งของรายได้ไว้สำหรับภาษี โดยเฉพาะถ้ามีรายได้หลายทาง หรือมีรายได้ที่ไม่ได้ถูกหัก ณ ที่จ่ายทั้งหมด
• ทุกคน: แยกเงินสำหรับภาษีออกจากเงินใช้จ่ายประจำวัน และติดตามรายได้กับภาษีที่ถูกหักไว้ตลอดปี

ภาษีไม่ใช่เรื่องที่ต้องกลัว แต่เป็นเรื่องที่ต้องทำความเข้าใจและเตรียมความพร้อมตั้งแต่ต้นปี เพราะยิ่งรู้เร็ว ก็ยิ่งมีเวลาเตรียมเงินมากขึ้น

ให้ตัวช่วยจัดสรรเงินสำหรับเสียภาษีหัก ณ ที่จ่ายอย่าง MAKE by KBank มีฟีเจอร์ Cloud Pocket ช่วยแบ่งเงินเป็นกระเป๋าตามเป้าหมาย ลองสร้าง Pocket ชื่อ "เงินภาษี" ไว้โดยเฉพาะ เช่น ถ้าคาดว่าปีนี้ต้องจ่ายภาษีเพิ่มราว 6,000 บาท ก็หารเป็นเดือนละ 500 บาท แล้วโอนเข้า Pocket ทุกเดือน พอถึงวันยื่นภาษีก็มีเงินพร้อมจ่าย โดยไม่ต้องหยิบจากเงินใช้จ่ายประจำ

อยากเริ่มแยกเงินให้เป็นระบบ ลองดาวน์โหลด MAKE by KBank ได้ที่ App Store และ Google Play แล้วเริ่มจัดสรรเงินสำหรับภาษีตั้งแต่วันนี้